

D3841

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྷ་བ་སཾ་ཀྲཱནྟི་ཊཱི་ཀ་།བོད་སྐད་དུ། སྲིད་པ་འཕོ་བའི་ཊྭི་ཀ་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་ལས་ས་བོན་འབྱུང་བ་བཞིན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི་བུམ་པ་ལས་ཀྱང་བུམ་པ་འབྱུང་བར རིགས།རང་ཉིད་བྱ་བ་འགགས་པས་ས་བོན་འབྱུང་མི་སྲིད། །འབྱུང་བ་རྣམ་པ་ལྔས་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཆོས་ཉིད་ཡིན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགེ་སྡིག་སུས་ཁུར་ཆད་ལྟར་འགྱུར། སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱི་བས་སོ་བཏབ་པའི་དུག་འབྲུག་ གྲག་ཙ་ན་ན་བ་བཞིན་ནོ།།རྟེན་འབྲེལ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་བླངས་པ་སྲིད་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ན་ནི། མོ་གཤམ་བུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་ བོང་གི་རྭ་ཡང་སྲིད།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་མི་སྲིད། མེའི་ནང་དུ་ས་བོན་བཏབ་ན་སྐྱེ་མི་སྲིད། དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་བླངས་པ་སྲིད་པ་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆུ་དངས་པས་གང་བའི་མཚོ་ལ་ཟིམ་དང་པདྨ་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཙུབ་ཤིང་དང་ལྕགས་ མག་ལས་མེ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།བྱུང་མོད་སྐྱོན་ཅི་ཡོད། རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་ལས་བྱུང་བར་བདག་འདོད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་འཁྲུལ་པ་ཡིན། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གང་རྙེད་པ། །དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་འགྱུར་ན། །དེ་ཉིད་མཁྱེན་པ་བྱིས་པར་འགྱུར། །དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བྱ་རྒྱུ་མེད། །ལང་ ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་བསམ་པ། །དེ་ལྟར་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་བཞིན། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མཐོང་གྱུར་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་མཁྱེན་པར་འགྱུར། །གཞན་སྟོན་པ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཞིན། །འཇིག་རྟེན་པས་ནི་ གཏི་མུག་གིས།།དབང་པོའི་ལམ་ལས་བྱུང་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་དཔེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན། །སྒྱུ་མ་ལྟར། སྨིག་རྒྱུ། རྨི་ལམ། བྲག་ཅ། འཇའ་ཚོན། ཆུ་ཟླའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པའི་སྒྱུ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམ་རྟོག་བཞིན་ནོ། །དཔའ་བོའི་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཡོད་དང་མེད་ པ་སྐྱེ་དང་འཆི།།དེ་ནི་འགག་པ་གང་མེད་པ། །དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་དངོས་པོ་མཐོང་བ་རྣམས། །དངོས་པོ་མཐོང་བས་འཁྲུལ་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བསམ་པ་འདྲ། །མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །ཞེས་པ་ནི་ནམ་ མཁའ་དང་མཉམ་པ་དངོས་པོ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས་ན།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པས་ན། ཆོས་ཉིད་ཙམ་ལ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའོ། །གཞན་སྐྱེ་བ་ན་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་ རྫོབ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡིན།དོན་དམ་པ་ལ་མི་མཐུན་མེད། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྒྱུ་མ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན། སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས། རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་ནི་སྐྱེས་པ་གང་། །རྒྱུ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་གྱུར་པ། །ཁོ་རང་ངེས་པ་མ་ཡིན། ཆད་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན། འཕོ་བ་པོ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་རང་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། འབྲས་བུ་སྨིན་ནས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་རྣམས་ནི་མཐུན་པར་མི་འབྲེལ། ཁོ་རང་ངེས་པས་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་མི་མཐུན་པ་བཞིན་ནོ། །མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད མྱུ་གུ།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ས་བོན་འགག་།མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་ན། ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་ས་བོན་བཀག་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན། ས་བོན་བཀག་པ་ཙམ་ལས་དེའི་དུས་སུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བས་ན། སྲང་ལ་འཇལ་བའི་མཐོ་དམན་བཞིན་ནོ།

梵语：Bhava Samkranti Tika
藏语：存在迁移注释
顶礼遍知者！
关于'无实体故无生'这句话，如果像种子生种子那样，那么瓶子也应该生出瓶子。因为自身作用已灭，种子不可能生起。这是由五大元素转化的法性，是缘起法性。如果是这样，善恶业谁来承担就像断灭一样。这种生起不是这样的。就像被老鼠咬后毒蛇声响时疼痛一样。这是从缘起而生的法性。然后从实体而生不是法性。
关于'于彼无实体，受生即为有'这句话，如果是这样，若从无实体而生，那么石女之子、虚空之花和兔角也应存在。因为不是那样产生，所以不可能产生。在火中播种就不可能生长。关于'于彼无实体，受生即为有'的教示，就像清澈的湖水中生长着睡莲和莲花一样。就像钻木取火和打铁生火一样。虽然产生了但有什么过失呢？我认为永远是从实体中产生。不是那样的话就是错误的。
如果感官所得，即成为真实，那么凡夫也将成为了悟真实者。就不需要真实智慧了。《楞伽经》中说：'认为一切事物实有，如同凡夫所执着。若能如此见，一切将成真实通达者。'其他教示：如同眼睛不见色相般，世间人因愚痴，从感官之道所生，其比喻如是：如幻术、阳焰、梦境、回声、彩虹、水中月影、幻化城市的分别。
圣勇论师也说：'有与无、生与死，彼等皆无灭，是为空性法。见到相与实体者，因见实体而迷乱。譬如：如同思维空中花，等同虚空之法性。'这是说虚空平等即是空性，因为不被生灭过失所染污，所以在法性中色受等诸法等同虚空。
其他生起时因缘聚合而生。这也是在世俗谛世间中。胜义谛中无不相顺。不可思议幻化是法之性相。《稻秆经》中说：'由缘起而生者，由五因所见者，非自性决定，非断灭者，非迁移者，非自然因生，非果熟而生。这些都不相应。'
什么是自性决定呢？就像种子与芽不相顺那样。不是的，如果是那样，种子即是芽。如果是那样，种子灭时芽生起。什么是非断灭呢？不是因为前面的种子被阻碍而芽生起，仅仅是种子阻碍的同时芽生起，就像称重时的高低一样。

།འཕོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ ན།ས་བོན་ལྟར་མ་ཡིན་མྱུ་གུའོ། །རྒྱུ་རང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་འབྲས་བུ་རང་མ་བྱུང་བས་སོ། །འབྲས་བུ་སྨིན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་ན། འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་སྟེ། འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པར་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ ན།དེ་ལྟར་དུ་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཕུང་པོ་བསྐྱེད་ལུགས་ཀྱང་། མ་རིག་པས་འདུ་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པས་མིང་དང་གཟུགས། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ལྔ་ཡིས་ཕུང་པོ་གྲུབ་པོ། །སྟོང་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་གང་། །དེ་ གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི།།རྟེན་འབྲེལ་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་རབ་ཏུ་གྲགས། །དེ་ལྟར་སྟོང་ཉིད་དེ་རང་ནི། །སྐྱེས་ནས་གཟུགས་ནི་མཐོང་འགྱུར་བ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །དེ་ལྟར་སྟོང་ཉིད་རབ་ཏུ་སྐྱེས། །དེ་ལྟར་དུ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ།།རང་བཞིན་དངོས་པོ་ནི་གང་གི་རྒྱུས་བྱུང་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། །ཞེས་པ་ནས། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་དང་། །ཞེས་པའི་ བར་ལ།རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པར་འདོད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྱུང་བ་སེམས་ཙམ་པ་འདོད་པའམ། དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་དགེ་སྡིག་སུས་ཁུར། མུ་སྟེགས་ཆད་པ་པོ་རུ་ཐལ། །དེའི་ལན་ནི། དངོས་པོ་ལ་ནི་བདེན་པ་མེད། །ལས་ཀྱིས་འབྱུང་ཡང་རྨི་ལམ་བཞིན། །དངོས་ པོ་འདི་ལྟར་མེད་པས་ན།།མ་སྐྱེས་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། །ཡུན་རིང་རྟེན་འབྲེལ་འདོད་ཙམ་ན། །དེ་དུས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་། །འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་འཆི་བ་གང་ཡང་མེད། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡང་མེད། ལས་ཀྱིས་མེད་པ་མི་སྲིད་དོ། །བྱས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད། །ཐོག་མ་མེད་པ་འཁོར་བ་ལ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། གང་གིས་རྟག་ཏུ་སྟོང་ཉིད་བཤད། །ཡོད་དང་ཆད་པ་སྤངས་པ་ཉིད། །འཁོར་བའི་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་མིང་། །ལས་མེད་པར་ནི་མི འགྲོའོ།།འཕགས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས། སྔར་བྱས་དེ་ནི་མི་འཛད་དོ། །མི་འཛད་པ་དེ་དགེ་མི་དགེ་།བདེ་བར་གཤེགས་ཀྱིས་སྔར་བགྱིས་པ། །དེ་ཡང་འཛད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །དེ་ཡང་ འཛད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བརྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ཡང་། །དེ་ཡང་འཛད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱང་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

什么是非迁移者？如同种子非即是芽。什么是非自生因？因为最初果非自生。什么是非成熟后生？是已成就果的体性，果不生果。
什么是不相顺的关联？如是缘起所生，即是由彼等所生之果。蕴的生起方式为：无明生行，识生名色，六处和五处成就蕴。
空性诸法如何生起？彼色法之体性，由缘起缘所生。如是成就广为人知。如是空性本身，生已见色，一切事物皆是空性。如是空性广大生起。
如是内外一切法皆空。自性事物由何因所生？一切法等同虚空。如是无实事是可能的。
从'无因则无果'到'此世间与彼世间'之间：认为是由自在天所作，或唯识宗认为是业所生，若不如是认为则谁负善恶业？将成断见外道。
对此回答：事物中无有真实，虽由业生如梦幻。因事物如是不存在，于彼无生无有中，仅是长时缘起所许，彼时感受业果。
《圣三昧王经》云：此世间中无有死，往他世间亦无去，业不可能成无有，能予所作之果报。无始轮回中。
《楞伽经》云：恒常宣说空性者，远离有见与断见，轮回如梦如幻名，无业则不能往生。
《圣虚空平等三昧经》云：往昔所作不会尽，不尽即是善与不善，善逝往昔所作业，彼亦不会成穷尽。菩萨之菩提心，彼亦不会成穷尽。所获得之坚固，彼亦不会成穷尽。业亦不会成无有。

།བསྐལ་པ་བྱེ་བའི་བར་དུ་ཡང་། །རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པའི་དུས་ལས་ནི། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མྱོང་། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད།།ཅེས་པ་ལ། དབང་ཕྱུག་གིས་ཇི་ལྟར་གལ་ཏེ་མ་སྤྲུལ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་། མོ་གཤམ་མོ་ཡི་བུ་ལ་ཡང་། །དེ་ལ་བུ་སྐྱེས་སྐྱེ་བར་མཛད། །འཇིག་རྟེན་པ་འདི་སྔར་མ་སྐྱེས། །ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་པོར་རང་མ་སྐྱེས་པ་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འབྱུང་ བའི་དངོས་པོ་ཡིན།དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་སྐྱེར་འཇུག་པ་མེད། སེམས་ཅན་པ་དང་པོ་རང་སྐྱེས་པ་མེད་པས། དབང་ཕྱུག་ཁོ་རང་མ་གྲུབ་པ་ལ། རྟེན་འབྲེལ་ལས་འབྱུང་བའི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྐྱེ་རུ་བཅུག་པ་མེད། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ ལས།སྐྱེ་དང་འཆི་བ་དེ་གཉིས་ནི། །བྱིས་པ་རྨོངས་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །སྐྱེ་མེད་འཆི་མེད་དེ་གཉིས་ནི། །ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་མཐོང་། །འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ཡོད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། །གཉིས་ཀ་མཐའ་ནི་མེད་པ་ཡིན། ། དག་དང་མ་དག་དེ་ལ་ནི། །དེ་གཉིས་ལ་ཡང་མཐའ་མེད་དོ། །དེ་གཉིས་སྤངས་པ་དེ་ལ་ནི། །དབུས་སུ་གནས་པ་གང་ཡང་མེད། །དེ་ལྟར་མཁས་པས་རྟོགས་པར་བྱ། །དབུ་མ་དར་བ་ནས། རྟོག་པ་གང་གིས་རྟོག་ཙམ་ན། །དེ་རྟོག་འབྲས་བུ་མེད་པར་འདུག་། དེ་ལྟར་ན་ནི་མཁྱེན་པས་གསུངས། །རྣམ་རྟོག་གིས་ནི་ཐ་མལ་བཅིངས། །བརྟགས་པ་བྱས་ནས་གྲོལ་བར་བྱེད། །དེ་བྱེད་པས་ནི་གྲོལ་བ་ཡིན། །རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་སྟོང་པར་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་མཐོང་གྱུར་པ། །སྨན་གྱི་སྦྱོར་བས་མཐོང་བ་ལྟར། །རབ་རིབ་དེ ཡང་གསལ་བར་འགྱུར།།མ་རིག་པ་ཡི་རབ་རིབ་ཀྱིས། །བསྒྲིབས་པའི་མིག་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། །འཆི་བ་བསྟན་པར་གཟུང་ནས་ཏེ། །བག་ཆགས་དབང་གིས་གྲོལ་མ་ནུས་པ་རྣམས་ལ་གསུངས། དོན་མེད་འཁྱམས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་གསུངས་སོ། །བྱེད་ པ་པོ་དང་།ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་པ་ལ། གྲོལ་བའི་དོན་མི་བྱེད་པར་དོན་དམ་པར་འཁྱམས་པའོ། །ཡང་ན་དོན་མེད་དུ་འཁྱམས་པ་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྱུ་མའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟར། འཕགས་པ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི། ཡོད་དམ་མེད་པ་གཉི་ ག་མེད།ཡོད་མེད་གཉིས་བསྲེས་དེ་ཡང་མེད། །དེ་མིན་ལོགས་ན་དེ་ཡང་མེད། །བརྟག་པ་ཡུན་རིང་བྱས་ཀྱང་ནི། །དེ་ལྟ་ཚིག་བརྗོད་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་གང་ཡང་སྤངས་པའི་ཆོས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།ད་ནི་ཕུང་པོ་བདག་མེད་དུ་སྟོན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ནས་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་སྐྱེ་ལུགས་ནི། །རྣམ་རྟོག་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ནི། རྣམ་རྟོག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་པའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཏུ་ཕུང་པོ་བླངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་མིང་ངོ་། །རྣམ་རྟོག་གིས་བསྐྱེད་པའོ། །ཆུའམ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་རྟོག་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་བླངས་པ་ཡིན། སྐྱེ་བ་བླངས་པས་ སེམས་བྱུང་།སེམས་ལས་བདག་འཛིན་བྱུང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲེང་བ་ནས་གསུངས་པ། ཕུང་པོ་འཇིག་པའི་བར་དུ་ནི། །དེ་ལ་བདག་འཛིན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །བདག་འཛིན་བྱས་པའི་དུས་སུ་ཡང་། །དེ་ལ་ ལས་བྱས་སྐྱེ་བ་ལེན།།དུས་གསུམ་དུ་ནི་མཐའ་མེད་པར། །དབུས་སུ་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་ནི། །མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལྟར་དུ་འཁོར། །རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་འཁོར་བའོ།

即便经过数亿劫，众生也要在因缘和合的时候，感受果报。无生的本性。对此，如果大自在天没有创造，世间是如何产生的？就像石女儿子，也要让他生子。世间以前未曾生，意识等最初本来未生，是从缘起而生的事物。对此，大自在天等任何人都不能令其生。因为众生最初本来就不存在，大自在天自身未成立，所以不存在由缘起而生的大自在天令其生起。
《楞伽经》中说：'生与死这两者，是愚痴凡夫所见，无生无死这两者，是具慧者如是见。'《圣三摩地王经》中说：'有与无，二者皆无边际，净与不净，二者亦无边际。远离二者，中间亦无住处，智者应如是了知。'
《中观荣论》中说：'任何分别念起时，其分别无有果报。如是智者所宣说。分别念束缚凡夫，观察后得解脱。作此即是解脱。瑜伽师见空性。如同眼翳所见，以药物调配而见，眼翳也将清除。以无明眼翳，遮蔽眼目见生死，因习气力量未能解脱者为说法。对无意义漂泊的世间等所说。
虽然没有作者和感受者等任何一个，不修解脱之义而在胜义中漂泊。或者说无意义漂泊如幻城市般在轮回大海中。圣天足下说：'有无二者皆无，有无和合亦无，非此别处亦无，纵然长时观察，如是言说极难。'
这是宣说诸法无我，远离有、无、生、死的第一品。现在依世俗谛宣说蕴无我：'世间的生起方式，从分别念中产生世间。'分别念是善恶分别。依此缘起而生世间。以善恶取蕴于六道中，称为世间。由分别念所生。如水果等是由分别念和缘起所取。
取生后生起心所，从心生我执，从此又生其他。如《宝鬘论》所说：'直至蕴灭之间，于此生起我执。当起我执之时，造业而取生。三世无边际，中间轮回轮，如火轮旋转，因缘和合而轮回。'

།སེམས་ལས་ལུས་ཀྱང་བྱུང་བ་ལ། །ཞེས་པ་ནི། བདག་ཡོད་པ་ནི་ གཞན་འབྱུང་ངོ་།།རང་གཞན་ཆ་ཡིས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རབ་བཅིངས་པ། །སྐྱོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེས། །ལུས་ལ་བརྟག་པར་བགྱིས་ཙམ་ན། །སེམས་ཙམ་པ་ཡི་འདོད་ལུགས་ལ། །སྔར་བརྟགས་པ་བྱས་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཕྱིའི་ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ནི། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་མིང་དང་ནི། །ཞེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ནི་འབྱུང་བས་འབྱུང་བའོ། །གཟུགས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་སྐྱེས་པ་བརྟགས་པ་ཙམ་ན། མི བདེན་པས་བརྟགས་མི་ནུས་པས་ལྦུ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་སྟོང་ཉིད་དོ།།ཚོར་བ་ནི་བདེ་སྡུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ཡང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐྱེས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཆུ་བུར་དང་འདྲའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་ནམ། སྨིག་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་མེད་པའོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། སྐོམ་པ་བདེ་བ་སྐྱེད་པ། དེ་ཡང་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་དབང་མེད་པར་འབྱུང་བའི་མཚན ཉིད་དོ།།སེམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པ་ལ་མེད་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ། སེམས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོང་པའོ། །སེམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བལྟས་ཙམ་ན། གང་ཡང་མ་མཐོང་བར་སྟོང་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་བདེ་གཤེགས་བེམ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་རྟོག་ལོག་པའི་དུས་ཙམ་ན་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཐོབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའོ། ། དེ་ཡང་། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དེ་ཡང་མེད། །ཤེས་བྱ་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་མེད། །གནས་པ་པོ་ཡང་མེད། །གནས་པ་ཡང་མེད་པའོ། །རོ་དང་འདྲ་བའི་ཚད་མ་མཁན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཡིན་ནོ། །བདེ་གཤེགས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བ་མཁྱེན པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྤྱན་གྱིས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་གོ། །བརྟག་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་ལྦུ་བ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་བཞིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ནི་ཆུ་ཤིང་ བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕུང་པོ་བདག་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མེད་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་འདི་ལྟར་མེད་མོ་གཤམ་མོའི་བུའི་དཔོན་བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་ ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་བདག་མེད་གཉིས་སུ་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་སྟེ།སེམས་མེད་པས་ན་ཆོས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས། །ཆོས་ནི་དངོས་པོ་སྟེ། བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་འདི་སེམས་ཡིན་པས་ན། སེམས་འགོག་པའོ།

关于'从心也生身'这句话，我有存在是从他生。从自他分别而生嗔恨。被这两者所束缚，一切过患皆生起。当观察身体时，依照唯识宗的主张，应如前所观察般了知。
对外蕴的观察是：'色与受以及名'等。色是由大种所生。色与颜色等的自性，以有、无、二者皆是、二者皆非的因所生，当观察时，因不真实而无法观察，如泡沫般空。受即乐苦自性，它也是缘起所生，无因，如水泡。想非实有，它仅是名称，如阳焰般不存在。行是无实，饮食及饮用，渴望生乐，这也是由地等大种缘所致。它如无分别的事物木芯。心即识，其特征是无自主而生起。心仅是分别，如幻化，胜义中不存在。
波罗蜜多中也说：心有、无以及其他自性皆空。当心观察心时，什么也未见而空。若如此，则如来将成无情，对此答非如此。当心、识及分别消除之时即得法身。获得佛位即智慧身。
此外，如是事物亦无，所知亦如是不存在，住者亦无，住处亦无。如尸体般的量论者凡夫们的分别。如来了知过去、未来及如是。以神通眼见一切。
心所即心的分别。观察如前。色如泡沫。受如水泡。想如阳焰。行如木芯。识如幻化。分别即蕴无我，识无我，事物成立如是不存在，如石女儿的主人。这是宣说蕴无我品第二。
现在为增长智慧，摄为二种无我而说：由于无心故亦无法等。法即事物，无作与无作的蕴，地界等亦如是。因为诸法的根本是此心，故遮遣心。

།གོང་དུ་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཉིད་ལས་སེམས་འཁྱོགས་པའི་ཚིག་གསུངས་པ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ ལ།།ཐོས་པ་ཅི་ཡོད་བཤད་ཅི་ཡོད། །ཐོས་དང་བཤད་དང་དོན་ལ་ནི། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཡི་གེ་མེད། །གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་སྤྱོད་ལ་མ་བརྟེན་པར། །དོན་དམ་པ་ལ་བཤད་པ་མེད། །དོན་དམ་པ་དེས་མ་ཤེས་པར། །མྱ་ངན་ འདས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས་གསུངས་པ་ནི། རྟེན་འབྲེལ་རྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་གང་། །དེ་ནི་སྟོང་ཉིད་རབ་ཏུ་བཤད། །རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་གང་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ནི་སྐྱེ་མེད་ངོ་བོ་ཡིན། །རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྟེན་གང་འབྱུང་བ། །སྟོང་པ་རུ་ནི་རབ་ཏུ་ བཤད།།སྟོང་ཉིད་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ། །བསྙོ་མེད་མཁྱེན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །མང་དུ་བཤད་པ་དོན་མེད་ཡིན། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །དེའི་ལམ་དེ་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ལམ་ གང་ཡིན་པ་དེ་རང་ཉིད་གཉིས་མེད་དོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་མེད་པས་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉི་ག་རྟོག་པ་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉིས་མེད་དོ། །དེ་གཉིས་ ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ཤེས་ནས་དངོས་སུ་གང་བྱེད་པ་དེ། དེ་ཉིད་མཁྱེན་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །སངས་རྒྱས་དེ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གསུངས་སོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱི་བར་ལ་ སྐྱེ་བ་ལེན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནམ་འགགས་པ་ཤེས་ཙམ་ན་དེ་ཉིད་མཁྱེན་པའོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྟེན་མེད་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་རྟེན་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་བདག་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་རྟེན་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་མེད་པ།དངོས་པོ་སྟོང་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་རྟེན་པ་མེད་པའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་སྟེ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་རབ་ཏུ་མི་ མཐོང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་འབྱོར་ལ་གསུངས་སོ།།རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ངེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་བཤད་དོ། །དེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་ རབ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཐབས་བསྟན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ལ། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཉི་མ་ཤར་ཙམ་ན་གྲིབ་མ་འབྱུང་བ་ལྟར་ཐབས་བསྟན་ཏོ། །དང པོ་སྦྱིན་པ་རྩ་བར་བཤད།གཞན་ཡང་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི། །བདེ་སྐྱིད་གཅིག་པུ་རེ་བ་ཡིན། །ལོངས་སྤྱོད་མེད་པའི་མི་རྣམས་ལ། །བདེ་བ་རེ་ཡང་ག་ན་ཐོབ། །སྦྱིན་པ་བཏང་བས་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་། །དེ་ནས་སྦྱིན་པ་རྩ་བར་ བཤད།སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཟང་ཟིང་མི་འཇིགས་བྱམས་པའོ། །རྒྱལ་སྲིད་བདག་གི་མགོ་མཐར་ཐུག་པ་ཚུན་ཆད་སྦྱིན་པའོ། །ནོར་འབྲུ། གསེར། དངུལ། རིན་པོ་ཆེ། མུ་ཏིག་།བྱི་རུ། ཤིང་རྟ། གླང་པོ་ཆེ། གཡོག་།ཁོལ་པོ། ཁོལ་ མོ།གྲོགས། ཆུང་མ། བུ་མོ། བུ་ཕོ། གཅེས་པའི་ནོར། མགོ་།རྣ་བ། སྣ། ལག་པ། རྐང་པ། མིག་།རང་གི་ཤ། ཁྲག་།རུས་པ། རྐང་མར། ཚིལ་བུ། པགས་པ། སྙིང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའོ།

上文讲述了从心所法性中心识偏离的语句，此外佛陀又说：'于无文字法性中，有何所闻可诉说？闻说及其义理中，平等性即无文字。'
佛陀又说：'若不依世俗行，胜义中无可说，若不知胜义谛，涅槃则不生。'
论典中又说：'缘起依缘所生者，即是宣说为空性，缘起所生之诸法，即是无生之体性。依于缘起所生者，宣说即是为空性，了知空性之智者，即是无疑之智慧。多说无有意义。'
如是以不二之道成就佛陀一切智。为了确定了知此道之义，不二之道即是自身不二。或者说，因为无生无死，故于有无、常无常、事物有无等二者皆无分别，故为不二智慧。如是即为不二。
彼二者之疑惑不可言说，即是般若波罗蜜智慧。了知此已，实际所作即是，以彼等智慧即是佛世尊。佛以大悲力宣说。
乃至无明等存在时则受生。当了知无明等灭尽之时即是彼等智慧。'此等一切无所依'，即是无依大悲智慧眼见无我。诸法空性作者与受者无所依之大悲智慧见无我，诸法空性作者与受者无所依。
此等一切三界无余即是无有空性。彼即是胜义。般若波罗蜜中亦说：'不见色'等对须菩提所说。
从十二缘起灭尽法性中，佛功德分确定法身空性之事广为宣说。由此宣说般若波罗蜜多。此为智慧品第三。
如是宣说智慧后，今当宣说方便世俗：'布施持戒与忍辱'等。如日出时影随生，即是宣说方便。首先说布施为根本。
又说：'世间一切人，唯求乐安乐，无有受用者，安乐何能得？布施生受用，是故说布施为根本。'
布施亦有四种：法施、财施、无畏施、慈爱施。从王位乃至头颅等皆为布施。财物、谷物、金、银、珍宝、珍珠、珊瑚、车乘、大象、仆从、男仆、女仆、友伴、妻子、女儿、儿子、珍贵财物、头、耳、鼻、手、脚、眼、自身肉、血、骨、骨髓、脂肪、皮肤、心等一切事物皆为布施。

།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་མི་དཀའ་འམ།བདེ་བའི་ཐབས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་མི་མཉམ་པའི་བདེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་སྤྱོད་པ་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་བུ་གཅིག་གསོད་པའི་དུས་ སུ་ཕས་རྗེས་པ་ལྟར་རོ།།སེམས་གོམས་ཙམ་ན་མི་ནུས་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། ལུས་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྦྲུལ་དང་དུག་རྨ་བྱའི་བདུད་རྩིའོ། །དེ་གོམས་པས་དུག་ཀྱང་བཅུད་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེའོ། །གོམས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདུད་རྩིར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན།སྡུག་བསྔལ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐབས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་རྐང་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན། མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤོངས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བསྲུང་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐམས་ ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་པ་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ།རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆོག་ཤེས་པ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ། བདེན་པར་སྨྲ་བ། དེ་ལྟར་བྱེད་པའོ། །ཚིག་རྩུབ་མི་སྨྲ་བ། གཞན་གཉིས་པར་བྱེད་པ། དུལ་བའི་སྤྱོད་པ་ཆོས་ བཞིན་དུ་སྨྲ་བ།གུས་པར་སྨྲ་བ། གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་ལ་འདོད་སྲེད་མེད་པ། འདོད་པའི་སེམས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ། ལྟད་མོ་ལ་སོགས་པ་ངོ་མཚར་སྤངས་པ། དྲང་བ། གཡོ་སྒྱུ་མེད་པ། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གསུམ་ལ་ ཤིན་ཏུ་མོས་གུས་ཆེ་བའི་སེམས་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཆེ་བ། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་ཀྱིས། །ཡུན་རིངས་བསོད་ནམས་བསགས་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་བཟོད་པ་མེད་ན་ནི། །མདོ་ལས་བསོད་ནམས་མེད་པར་གྱུར་ ཏེ།ཞི་བ་ལྷས་ཀྱང་གསུངས་པ། བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་བསགས་པ་ཡི། །སྦྱིན་དང་བདེ་གཤེགས་མཆོད་ལ་སོགས། །ལེགས་སྤྱད་གང་ཡིན་དེ་ཀུན་ཡང་། །ཁོང་ཁྲོ་གཅིག་གིས་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཞེ་སྡང་ལྟ་བུའི་སྡིག་པ་མེད། །བཟོད་པ་ལྟ་བུའི་དཀའ་ ཐུབ་མེད།།དེ་བས་བཟོད་ལ་ནན་ཏན་དུ། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཟོད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། བརྙས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་ པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སུ་དག་གིས་འདི་སྐད་སྨྲ་ན། འདི་ལྟར་དུ་བདག་གིས་ཁྱེད་ལ་ཆོས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག་པར་བྱེད་པ་ལ། བདག་གིས་སྨྲས་པ་ཉོན་ཅིག་།མི་ཉན་ན་མེ་ཆེན་ པོ་འབར་བའི་ནང་དུ་ཆུག་ལ་སྲེགས་ཤིག་།ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་ལུས་པོས་ཁུར་ཅིག་།དེའི་ལན་ནི་འདི་སྐད་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་བྱུང་མོད་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ། །བདག་གཅིག་ཆོས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་མེ་འབར་བ་ཡོད་པ་ལ། ཚངས་པའི་གནས་རང་ལྷུང་ནས་འཚོད། ཁྱེད་གསུངས་པའི་མེ་ལྟ་བུ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ། གཞན་གྱིས་བརྙས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ནི། རྟགས་པས་ ཁྲོ་བ་མ་མཐོང་བར་མཚོན་ནས་ཤ་གཅད་ཅིང་ཡོད་པ་ལ་བླ་ལྷག་བཟོད་པ་བསྐྱེད་ལ།བདག་གི་ལག་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅོད་པ་པོ་ཡང་སྤྱི་བོར་འཁུར་རོ། །དེའི་ཐོག་ཏུ་ཡང་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ནོ།

如此这般，菩萨的修行是否非常困难？以安乐方便成就佛果，与佛陀的安乐无可比拟的安乐。即使百般痛苦的修行，也不会成为痛苦。比如父亲在杀死独子时的追悔一样。
只要心意熟练，就没有什么做不到的，就像身体的差异使蛇毒对孔雀来说是甘露一样。通过熟练，毒药也会变成长生不老药。特别会生起欢喜和安乐。因为熟练的一切都会变成甘露，所以痛苦是心的分别念。
持戒的方便是：单纯持戒的修行，断除十不善业，守护别解脱戒，对一切众生利益行善具有慈心，知足于自己的受用，断除不净行，说真实语，如是而行。不说粗语，调解他人，调柔的行为如法而说，恭敬而说，对他人执为我所无有贪著，不生起贪欲之心，远离观看等稀奇事，正直，无有虚伪，对佛法僧三宝具有极大信心恭敬之心，对令众生成佛有极大欢喜。
以布施持戒等，长久积累福德，如果没有安忍，经中说就无有福德。寂天菩萨也说：'千劫所积聚，布施供养善逝等，所有善行一切，一嗔恼能摧毁。无有如嗔恚的罪过，无有如安忍的苦行，因此对安忍要精进，以种种方式修习。'
安忍有三种：安受苦忍、耐怨害忍、谛察法忍。其中第一种是如果有人这样说：'如是我为了让你以法获得无上正等正觉，为了清净菩萨行，你要听我所说。如果不听，就把你投入大火中焚烧，让身体承受极大痛苦。'对此回答说：'如此甚好极为欢喜。为了我一人以法获得无上正等正觉，清净菩萨行的缘故，即使三千大千世界遍满火焰，从梵天界坠落其中焚烧，更何况你所说的火焰。'
对他人轻蔑的安忍是：即使被愤怒者未见而用武器割肉时也生起殊胜安忍，对割截我百肢者也顶戴于头，而且对他具有慈心。

།ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཟབ་ པའི་ཐེག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པའི་ཐུབ་པའི་ཆོས་ལ་ཐོག་མ་ནས་རྙེད་པ་ལ།སྐད་ཅིག་ཀྱང་སེམས་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའི་འདོད་ལུགས་ནི། གཞན་གྱིས་བརྙས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་བཞིན་དུ། དེ་ལ་ཁྱེད་ནི་ཆོས་ ཀྱི་དངོས་པོ་རང་ལ་བརྟེན་པས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཞི་བ་ལྷས་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་བརྩོན་ལ་བྱང་ཆུབ་གནས། །རླུང་མེད་འགྲོ་བ་མེད་པ་བཞིན། །བསོད་ནམས་བརྩོན་འགྲུས་མེད་མི་འབྱུང་། །བརྩོན་གང་དགེ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་པའི་དོན་ལྟ་བ་ནི། ཅིས་ཀྱང་མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ། མི་མཛའ་བ་དང་འགྲོགས་པ་དང་། ནད་དང་རྒས་དང་འཆི་བ་དང་། །མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་ལྷུང་ནས་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་སྐད་ཅིག་བདེ་བར་ལྟ་བ། མི་ཁོམ་པའི གནས་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་དུས་སུ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བལྟས་ནས་ལེ་ལོ་སྤངས་ཏེ། བརྟན་པར་བྱས་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་[(]བརྩོམ་[,]བརྩམ་[)]པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ནི། ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ།།ཤེས་རབ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེར་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་གང་ཡང་མི་དམིགས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ། །ཉི་མ་ཇི་ལྟར་གླིང་ རྣམས་ལ་བསྐོར་ནས་བཟློག་པ་བཞིན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁྱབ་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྡུས་པ་ནི། རང་གི་དོན་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་ འདོགས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།ཁྲོ་བ་སྤངས་པ་ནི་བཟོད་པའོ། །དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །སྡིག་པས་མི་གོས་པ་གཅིག་པུ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །བདེན་པ་དོན་དམ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེས་ཁྱབ་པར་ བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ།།སངས་རྒྱས་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི། ཕ་དང་། མ་དང་། བུ་མོ་དང་། གཉེན་དང་། འཁོར་དང་། ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ། རྒྱས་པ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། སྐྱིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟན་ལྷག་མ་བཞིན་དུ་སྤངས་ནས་གྲོལ་བའི་དོན་དུ། ནགས་ གསེབ་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་དང་མི་མཉམ་མོ། །ཐབས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གནས་པ་ལ། །ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ནི་ སྔར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་སྐྱེད་པས་དངོས་པོ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཐབས་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་མ་མེད་ན་རྨི་ལམ་ན་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡིན་ ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་དེ་ཕྱི་ནས་གཉིས་སུ་བྱུང་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དབྱེ་ན་མང་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བྱུང་ཞེ་ན།འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དཔེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཀྱང་གསུངས་སོ། ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །ཁམས་གསུམ་ཡང་མིང་ཙམ་མོ། །དེ་གཉིས་གསལ་བར་གསུངས་པས། གང་ལས་གང་བྱུང་མིང་དེ་ནི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བརྟག་པ་བཞིན་ཆོས་མིང་ཙམ་དུ་བསྟན ཏེ།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའོ།

对于法的决定性忍耐是：对于极其深奥的乘法，对于极其殊胜的佛法，从最初获得时起，即使一刹那也不生起怀疑之心。有些人认为对法的决定性忍耐的理解方式是：如同对他人轻蔑无动于衷的忍耐一样，这是因为你依靠法的实相本身。
精进如寂天所说：'如是依精进，菩提得安住，如无风不动，无精进不生功德，精进即是乐善。'
关于精进的意义是：必定与所爱分离，与不爱相遇，疾病、衰老、死亡、忧愁等痛苦，堕入恶趣等处，恒常视暂时的快乐为乐，从八无暇处解脱之时，正确观察菩提行为后断除懈怠，坚定不移地为断除痛苦而精进。
禅定是：将智慧与方便分为二者，使心专注一境即是禅定。智慧如前所述。布施等波罗蜜多中的施者与受者都不执著，观察为空性。
如同太阳环绕诸洲后返回一样，般若波罗蜜多遍及布施波罗蜜多等。如是遍及。
波罗蜜多的总结是：舍弃自利是布施，利益他人是持戒，断除嗔恨是忍辱，精进于善是精进，不被罪染的专一是禅定，宣说胜义谛是智慧。
以悲心遍及众生是智慧。为成就佛果，应当如同舍弃残羹剩饭一般舍弃父母、女儿、亲眷、眷属、妻子等，富裕、富有、安乐等，为解脱而前往林间。
布施等并非痛苦，与获得佛果的快乐不相等同。这是开示方便的第四品。
关于'安住于方便与智慧'，智慧如前所说。即是通过缘起所生而观察事物实相的特征。方便如前所述即是行持布施等。若无上师，即使在梦中也不会出现这二者合一的教授。
如此，方便与智慧二者，虽然之后分为二者，但若细分布施等则会产生过多的过失。这一切仅是名称，方便与智慧仅依世俗谛而成立。
波罗蜜多中也说：布施波罗蜜多仅是名称，般若波罗蜜多仅是名称，三界也仅是名称。由于明确宣说这二者，所以说'从何处生何物，彼即是名称'等，如前所观察般显示诸法仅是名称，胜义中无实体。

།ཆོས་དེ་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི། མིང་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་སྟེ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན། རྟེན་འབྲེལ་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་མོ། །མ་བྱུང་མིང་ནི་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲ་མཁན་པ་ན་རེ་སྒྲ་ལས་ཐམས་ཅད་བྱུང་ཟེར་བ་ལ། དེ་རང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་མིང་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་རྟོག་གང་བྱུང་བ། །ཞེས་པ་སོགས་པ་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཡིན། སྟོང་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་སྔར་བཞིན་དུ་གོ་སླའོ། །མིག་གིས་མཐོང་བའི་གཟུགས་དེ་ནི། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། མིག གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་བསྟན་པའོ།།བརྫུན་གྱི་ང་རྒྱལ་འཇིག་རྟེན་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ང་རྒྱལ་གྱིས་སེམས་ཅན་བརྟེན་ནས། ཡུལ་དང་དུས་ཚོད་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུན་ ཅན་ལྟ་བུར་གསུངས་སོ།།དོན་དམ་པ་ལ་བཤད་པ་མེད་དོ། །དོན་དམ་པའི་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཐབས་སུ་བརྫུན་དུ་བཤད་དོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་ པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་བསྟན་ཏོ།།རྟེན་འབྲེལ་འཛོམ་པས་མཐོང་བ་གང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདྲེན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འཛོམ་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྣང་བར་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་གང་ལ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གདུལ་བྱ་བཏུལ་ནས་དེ་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱས་ནས་འདྲེན་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།འཛིན་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཡོད་པར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་ས་ནི་བློ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མཐར་ ཐུག་མེད་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟོང་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་བློ་ལྡན་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།མིག་གིས་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་མི་འགྱུར། །ལ་སོགས་པ་ནི། རབ་རིབ་ཅན་ལྟ་བུ་མིག་རང་གིས་མིག་དང་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་། །སེམས་ཆོས་དེ་ཡང་ སེམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བལྟས་ཙམ་ན་སེམས་མི་མཐོང་ངོ་།།དེས་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་མེད་ཅེས་གསུངས་ སོ།།དེ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུངས་པ་ནི། གང་སྣང་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བརྫུན་དུ་བཤད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པས་ནི་གང་སྤངས་པ། །ཞེས་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ དེ་ཉིད།འཇིག་རྟེན་པ་ཐ་མལ་པས། གང་ལ་མ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་གྱི་བསམ་པར་མ་གྱུར། ཡིད་ཀྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། །དབང་པོ་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ། །མ་རིག་པའི་ལིང་ཐོག་གི་མུན་པས་མ་མཐོང་བ་སྤངས་པ། དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དོན་དམ་པའོ།།འཕགས་པ་གྷ་ན་བླཱུ་ཧའི་མདོ་ལས། དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཅན། །ཟབ་པ་དེ་ནི་མཐའ་མེད་པ། །དེ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་བློ་ཡིས་ནི། །དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡེ་ཤེས་མེད། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ལས་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་ཐབས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་བྱམས་པ་མགོན་པོས་མཛད་པའོ།

所说'因无彼法故为法性'，是仅以名称而成立，即是空性之实相。缘起所生唯是世俗。'未生之名即是空性'等，仅是世俗假名安立。
声论师说一切从声而生，彼自身亦是世俗中唯名言成立。'如是任何分别生起'等，仅是名言。空性之观察如前易解。
'眼所见之色'等，眼见色等，世尊所授记者是对世俗而说。
'虚妄我慢世间'等，依于我慢众生，依于境及时节，世尊说如虚妄。胜义中无所说。为胜义抉择方便而说为虚妄。
四圣谛即苦谛、集谛、灭谛、道谛等是对世俗而说。
'缘起和合所见'等，是导师世尊所说。显示于欲求色声等和合之众生。以种种方便门调伏所化众生，令彼等解脱而引导故为世尊。
'有所执行之地'等，依世俗而说初地等。胜义之地是具有极其微细无有边际离分别空性智慧者即是具慧，彼即是世尊。
'眼亦不见色'等，如同翳眼，眼自身不见眼与色。心法亦然，心观察心之时不见心。
因此不成为有。定王经中亦说：眼、耳、鼻、舌、身、意、色、声、香、味、触、法皆无。
其结语所说即'一切所现'等，是说前述方便智慧二者合一之智慧等为虚妄。
'世间所舍'者，即是无颠倒性。凡夫世间，于何未证悟者皆未成所思。不可意思，非诸根境界。为无明黑暗所遮蔽而未见所舍，是极利根圣智所见之境界胜义。
圣伽那卢哈经云：'彼性极稀有，甚深无边际，因其难获得，世间之智慧，无有彼境智。'
世俗与胜义谛品第五。
从六道轮回中解脱获得佛果之方便圆满。
班智达慈护所造。

།པཎྜི་ཏ་ཟླ་བ་གཞོན་ནུ་ལ། གྲུ་སྟོན་ཆུང་གིས་ཞུས་ནས་རང་འགྱུར་དུ་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

班智达月称童子前，
小渡师请求而自译圆满。


